Κυπριακή Δημοκρατία


Ε.Ε.





Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας (ΚΠΑΑ)
Η ΚΠΑΑ (πρώην ΕΠΑΑ) αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης και εφαρμογής της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ. Στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη των στρατιωτικών και μη στρατιωτικών δυνατοτήτων της ΕΕ για τη διαχείριση κρίσεων και πρόληψη συγκρούσεων διεθνώς, στα πλαίσια του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Η ΕΠΑΑ (Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας) δημιουργήθηκε με απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κολωνίας το 1999, ενώ τον επόμενο χρόνο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας έλαβε την απόφαση για τη σύσταση των πολιτικο-στρατιωτικών οργάνων της ΕΠΑΑ. Με τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης της Λισαβόνας από 1η Δεκεμβρίου 2009, η ΕΠΑΑ μετονομάστηκε σε ΚΠΑΑ.


H EE έχει σταδιακά αναπτύξει τις απαραίτητες στρατιωτικές και μη στρατιωτικές δυνατότητες (capabilities), έτσι ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται κατά τρόπο ολοκληρωμένο στη διαχείριση κρίσεων σε τρίτες χώρες / περιοχές. Οι δυνατότητες αυτές συγκροτούνται από συνεισφορές των κρατών μελών. Οι μη στρατιωτικές Αποστολές της ΚΠΑΑ αφορούν, μεταξύ άλλων, σε Αποστολές ενίσχυσης του κράτους δικαίου (rule of law), της δημόσιας διοίκησης, ανάπτυξης αστυνομικών δυνατοτήτων μεταρρύθμισης του τομέα ασφαλείας κοκ.


Τα θέματα ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ βρίσκονται σε συστηματική βάση στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Μετά και την παρουσίαση της Παγκόσμιας Στρατηγικής της ΕΕ επί θεμάτων Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου 2016, είναι σε εξέλιξη μία διαδικασία ενίσχυσης της ΚΠΑΑ, ως «εργαλείου» στο πλαίσιο της συνολικής προσέγγισης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των σύγχρονων προκλήσεων ασφαλείας. Η διαδικασία αυτή βασίζεται σε τρεις βασικές στρατηγικές προτεραιότητες, οι οποίες αποτελούν το επίπεδο φιλοδοξίας της ΕΕ, ήτοι: α) την αντιμετώπιση των εξωτερικών συγκρούσεων και κρίσεων, β) την οικοδόμηση δυνατοτήτων τρίτων εταίρων της ΕΕ και γ) την προστασία της Ένωσης και των πολιτών της. Στην κατεύθυνση αυτή προωθούνται η περαιτέρω ανάπτυξη των στρατιωτικών και μη στρατιωτικών δυνατοτήτων της ΕΕ, η ενδυνάμωση της εν προκειμένω συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών, καθώς και η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής τεχνολογικής και βιομηχανικής βάσης, με τη συμβολή και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αυτή τη στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη
σειρά στρατιωτικών και μη στρατιωτικών Αποστολών στα πλαίσια της KΠΑΑ, ενώ αριθμός Αποστολών έχει ήδη ολοκληρωθεί με επιτυχία. Μέσα στα πλαίσια της επιδίωξής της για υποστήριξη της ΚΠΑΑ και των διεθνών προσπαθειών διαχείρισης κρίσεων, η Κύπρος έχει συμμετάσχει σε σειρά Αποστολών. Συγκεκριμένα, έχει συμμετάσχει στις Αποστολές ARTEMIS, EUFOR RD Congo και EUSEC Congo στην Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό, στην EU Support to AMIS II στο Σουδάν/Νταρφούρ, στην EUPOL PROXIMA στην πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, στη EUFOR Tchad/RCA στη Δημοκρατία του Τσαντ και στην EUBAM Moldova-Ukraine, στο Μάλι EUTM Mali. Τη τρέχουσα χρονική περίοδο, η Κύπρος συμμετέχει με αξιωματικούς στις Στρατιωτικές Επιχειρήσεις, EUNAVFOR ATALANTA Somalia και EUNAVFOR MED operation SOPHIA

H Κύπρος συνεισφέρει επίσης στα Πολυεθνικά Συγκροτήματα Μάχης της ΕΕ (
EU Battlegroups). Πρόκειται για πολυεθνικά στρατιωτικά συγκροτήματα ταχείας ανάπτυξης, μεγέθους περίπου 1500 μελών, τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν είτε από μόνα τους ως μια Επιχείρηση ΚΠΑΑ είτε να αποτελέσουν την πρώτη φάση μιας ευρύτερης Επιχείρησης. Η Κύπρος συμμετέχει σε ΠΣΜ μαζί με την Ελλάδα, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία.

Η Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία (Permanent Structured Cooperation-PESCO)

Με τη Συνθήκη της Λισσαβώνας (υπεγράφη στις 13.12.2007, ετέθη σε ισχύ την 1.12.2009) υιοθετήθηκαν διατάξεις που διευρύνουν και ενισχύουν τη δυνατότητα συνεργασίας των κρατών μελών στον αμυντικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα θεσμοθέτησης «μόνιμης διαρθρωμένης συνεργασίας.

Οι διαβουλεύσεις για τη δημιουργία της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (Permanent Structured Cooperation-PESCO) άρχισαν μετά την απόφαση του Ηνωμένου Βασιλείου για έξοδο από την ΕΕ και με πρωτοβουλία της Γερμανίας και Γαλλίας υποστηριζόμενες από την Ιταλία και Ισπανία. Η PESCO θεσμοθετήθηκε τον Δεκ 2017 με σχετική απόφαση του Συμβουλίου και σε αυτή συμμετέχουν 25 Κράτη-Μέλη (δεν συμμετέχουν Μάλτα, Δανία και Ηνωμένο Βασίλειο).

Η PESCO αποτελεί ένα σταθερό πολιτικό πλαίσιο το οποίο εντάσσεται στο Σχέδιο Εφαρμογής της Παγκόσμιας Στρατηγικής της ΕΕ για την Ασφάλεια και την Άμυνα. Ειδικότερα η PESCO αποσκοπεί:
    Ø στην ενίσχυση της ασφάλειας της ΕΕ μέσω της δημιουργίας αμυντικών δυνατοτήτων.
    Ø της αυξημένης παρουσίας της ΕΕ στο διεθνές περιβάλλον ως δρώντας ασφάλειας και της μείωσης της εξάρτησής της από άλλους διεθνείς οργανισμούς.
    Ø στην επίτευξη συνεργειών, στην επένδυση στην τεχνολογική ανάπτυξη και καινοτομία σε αμυντικές δυνατότητες.
    Ø στην καλύτερη αξιοποίηση των δαπανών για την άμυνα, στην μείωση της πολυτυπίας στο αμυντικό υλικό και στην αποφυγή αχρείαστου διπλασιασμού σε δομές και υπηρεσίες.
    Ø στην επίτευξη οικονομίας κλίμακας και η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων των κρατών μελών της ΕΕ και της ίδιας της Ένωσης.
    Ø εφόσον κριθεί σκόπιμο από το Συμβούλιο, μπορεί να αποτελέσει το όχημα που μεταγενέστερα να οδηγήσει στη δημιουργία κοινής άμυνας μεταξύ των Κρατών-Μελών.
    Το ΥΠΑΜ έχει δηλώσει συμμετοχή στα ακόλουθα 7 προγράμματα (6 κανονική συμμετοχή, 1 με καθεστώς παρατηρητή):
      Ø Network of logistic Hubs in Europe and support to Operations.
      Ø EUFOR Crisis Response Operation Core - EUFOR CROC.
      Ø European Union Training Mission Competence Centre (EU TMCC).
      Ø Upgrade of the Maritime Surveillance.
      Ø Cyber Threats and Incident Response Information Sharing Platform
      Ø Military Mobility.
      Ø Energy Operational Function- EOF, ως παρατηρητής.

    Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (ΕΟΑ)

    Η Κύπρος είναι πλήρες μέλος του ΕΟΑ από τη σύστασή του τον Ιούλιο του 2004. Κύρια αποστολή του είναι η υποστήριξη των κρατών-μελών και του Συμβουλίου στην προσπάθειά τους για βελτίωση των ευρωπαϊκών αμυντικών τους δυνατοτήτων προς υποστήριξη της ΚΠΑΑ.


    Δορυφορικό Κέντρο της ΕΕ

    Η Κύπρος είναι επίσης πλήρες μέλος του Δορυφορικού Κέντρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ασχολείται με την παραγωγή και αξιοποίηση πληροφοριών που προέρχονται, κατά κύριο λόγο, από την ανάλυση δορυφορικών εικόνων γεωσκόπησης, με στόχο την υποστήριξη της ΚΕΠΠΑ. Το Δορυφορικό Κέντρο έχει ως έδρα το Torrejσn de Ardoz, στην Ισπανία.

    Ευρωπαϊκό Κολέγιο Ασφάλειας και Άμυνας (ΕΚΑΑ)

    Σκοπός του ΕΚΑΑ, που ξεκίνησε τη λειτουργία του τον Ιούλιο του 2005, είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη ευρωπαϊκής κουλτούρας ασφαλείας. Προσφέρει σειρά μαθημάτων που καλλιεργούν κοινή αντίληψη της ΚΠΑΑ στο στρατιωτικό και μη στρατιωτικό προσωπικό των κρατών μελών και των Ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Η Κύπρος συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες του ΕΚΑΑ, τόσο με την παρακολούθηση των παρεχόμενων μαθημάτων όσο και με την συμβολή στη διοργάνωσή τους.

    Ιδρύματος Στρατηγικών Μελετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΙΣΜΕΕ - ISS)

    Η Κύπρος, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, είναι επίσης μέλος του Ιδρύματος Στρατηγικών Μελετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΙΣΜΕΕ - ISS). Το ΙΣΜΕΕ συμβάλλει στην ανάπτυξη της ΚΕΠΠΑ με τη διενέργεια ακαδημαϊκής έρευνας και την εκπόνηση μελετών, καθώς και την ενθάρρυνση και εμβάθυνση του διαλόγου για τα σημαντικότερα ζητήματα ασφάλειας και άμυνας που αφορούν την Ένωση.